|
 Tabiî ve sun’i
Deri, Kösele, Lastik, Plastik ve Tekstil mamûllerinden biri veya bir kaçının
bileşimi ile yapılan ve ayağa giyilen mamûl çeşitlerine ayakkabı denir.
Ayakkabılar:
Dikme,
Yapıştırma,
Vulkanizasyon,
Enjeksiyon,
veya bunların kombinasyonu ile imâl edilir.
Dikişli
ve Yapıştırma Tip Ayakkabılar:
1- Saya
Kesimi:
Deri ve astar, özel kalıplara göre kesilir.
El işçiliği: 1 işçi 8 saatte 60 çift/saya ve astar keser.
1
işçi 1 pres 8 saatte 180 çift/saya ve astar keser (özellik arzeden preslerde
kronometraj yapılacaktır.)
2- Saya Dikimi (Hazırlanması Dahil):
3 işçi (1 usta, 1
kalfa, 1 çırak) 1 saya dikiş makinası 8 saatte 40 çift/saya diker.
3- Alt taban ve İç taban Kesimi (topuk köselesi, fort-bombe kesimi dahil):
1 işçi 1 pres 8
saatte 200 çift keser.
4- Fort-Bombe Hazırlanması ve Sayaya Konulması:
Kapasiteye
müessir değildir.
5- Kalıba Taban Konması:
Kapasiteye
müessir değildir.
6- Saya’nın Kalıba Monte Edilmesi:
1 işçi 8 saatte
20 çift/saya monte eder.
(Monte makinası kullanıldığı taktirde makinanın
kapasitesi eksper tarafından hesaplanacaktır.)
7-
Monte Edilmiş Sayaya Alt Taban Konulması İçin Gerekli İşlemler:
Traşlama, tırpanlama, doldurma, vardolalı
ayakkabılar için vardola çevrilmesi.
8-
Alt Taban’ın Hazırlanması:
Traşlama,
tırpanlama, zımparalama, haralama, (dikiş olduğu) açma, (kadın ayakkabısı
imalinde haralama açma ameliyesi yoktur.)
9-
Monte Edilmiş Ayakkabı Altının ve Alt Taban’ın İlaçlanması:
10-
Yapıştırma İşlemi:
1 işçi 8 saatte 100 çift/yapıştırma işlemi yapar.
(Makina ile yapıldığı taktirde eksper tarafından tayin edilir.)
11-
Dikişli Tip Erkek Ayakkabılarında (Fora Dikişli):
a) Dikiş oluğunun dikişe hazırlanması,
b) Kalıptan çıkarılması,
c) Fora dikişinin yapılması. (Kapasite hesaplanmasında fora dikişi makinasının
kapasitesi nazara alınacaktır.)
d) Kalıplama ve dikiş oluğunun ilaçlanarak
kapatılması,
e) Ayakkabı vardolalı ise harlama kapatılmadan
kazuma dikişinin yapılması.
Kıstaslar:
7. 8. ve 9. proseslerde, harama açma ve vardola çevirme harici 1 işçi 8
saatte 100 çift/ayakkabı çalışır.
Harama açma:
1 işçi 8 satte 100 çift
1 işçi 1 harama açma makinası 8 satte 500 çift
harama açar.
Vardola çevrilmesi:
Kapasiteye müessir değildir.
Kazuma dikişi:
1 işçi 1 makinası 8 saatte 400 çift kazuma
dikişi yapar.
12-
Ökçe Hazırlanması ve Ayakkabıya Monte Edilmesi (Kadın Ayakkabılarında):
Ökçenin deri veya kösele ile kaplanması,
1 işçi 8 satte 200 çift ökçe kaplar.
Kadın ayakkabılarında ökçenin monte edilmesi (yağıştırma ve çivileme
ameliyesi dahil),
1 işçi 8 satte 100 çift ökçe koyar. Ökçe makinası
ile monte edildiği taktirde makina kapasitesi nazara alınacaktır.
13- Finisaj:
Ayakkabının frezelenmesi, boyanması, cilalanması,
parlatılması ve diğer temizlik işlemleri ile aksesuar takılması.
Banko tipi frezelerde:
1 usta, 1 kalfa, 1 çırak 8 saatte:
Altı kösele ayakkabılarda: 300 çift erkek veya
400 çift kadın
veya
500 çift çocuk
ayakkabısı frezelenir.
Banko tipi olmayan freze makinalarında, makina
kapasiteleri kronometraj ile tespit edilir.
Kauçuk veya neopren esaslı sun’i köselelerde bu
miktarlar iki misli alınır (frezelemenin dışında kalan finisaj işlemleri
kapasite hesabında nazara alınmaz).
Yalnız Fora
Dikişli Kazuma Dikişi veya Freze İşleri Yapan Tesislerde Kapasite Hesabı:
a)
Fora Dikişi:
1 işçi 8 saatte altı kösele 500 çift/diker.
b)
Kazuma Dikişi:
1 altı
kösele 400 çift/ diker.
c)
Freze İşlemi (Banko Tipi Freze Tezgahında):
3 işçi (1 usta, 1 kalfa, 1 çırak) 8 saatte altı
kösele 300 çift erkek ayakkabısı veya 400 çift kadın ayakkabısı veya 500 çift
çocuk ayakkabısı frezeler.
Neopren ve kauçuk esaslı sun’i kösele ve kösele
dışında kalanların freze işlemi yukarıdaki miktarların iki misli kabul
edilir. Banko tipinin dışında kalan freze makinalarında kapasite kronometraj
usulü ile eksper tarafından tayin ve tespit edilir. İhtiyaç maddeleri banko
tipi freze tezgahlarında tespit edildiği şekilde kabul edilmiştir.
Tamamen El
İşçiliği İle Ayakkabı İmal Eden Tesislerde Kapasite Tespiti:
Kapasite: Bir önceki yıl üretimi kapasite olarak
kabul edilecektir. Diğer taraftan ekspertizin yapıldığı yılın başında,
ekspertizin yapıldığı tarihe kadar olan imalatı da tespit edilecek ve 1 yıla
iblağ edilecektir. Bu miktar bir yıl önceki imalat miktarlarından fazla ise
bu miktar kapasite olarak alınacaktır.
Bant usulü çıkan tesislerde kapasite hesabı:
Tek tip seri imalat yapan, bant usulü ile çalışan
firmalarda 1 saatlik zaman periyodu içinde bitirilen ayakkabı miktarı nazara
alınarak kapasite tespit edilecektir.
Açıklamalar:
Ham ve yardımcı madde miktarları, malzemelerin
imalata uygun vasıfta olduğu görüşünden hareket edilerek tespit edilmiştir.
Ham ve
Yardımcı Maddeler:
|
|
Kadın |
Erkek
|
Garson- Filet |
Köstane
patik |
Bebe |
|
1)Alt taban |
|
a) Kösele |
gr. |
600 |
1000 |
750 |
400 |
- |
|
veya
krespol |
gr. |
400 |
1000 |
600 |
400 |
- |
|
b) Sun’i
kösele |
m2 |
0,007 |
0,10 |
0,08 |
0,05 |
- |
|
c) Hazır
alt taban (*) |
|
çift |
çift |
çift |
çift |
|
|
2) İç taban (kösele fort-bombe, vardola, ökçe dahil) |
|
a) Sun’i maddelerden taban |
m2 |
0,05 |
0,08 |
0,06 |
0,04 |
- |
|
b)
Kösele Taban |
gr. |
300 |
625 |
200 |
200 |
- |
|
c) (Fort Bombe, vardola hariç olursa) ökçe |
gr. |
150 |
225 |
100 |
100 |
- |
|
3)Yüzlük Deri (**) |
|
|
|
|
|
|
|
Ayakkabı |
dm2 |
20(***) |
25 |
19 |
12 |
7 |
|
Çizme |
dm2 |
100 |
90 |
55 |
40 |
- |
|
Fotin-rok-bot |
dm2 |
40 |
45 |
32 |
28 |
- |
|
4)Astarlık deri |
|
|
|
|
|
|
|
a)Tümü deriden (mostra dahil) |
dm2 |
26 |
32 |
25 |
18 |
- |
|
b)Yarı bez- yarı deri |
|
|
|
|
|
|
|
Astarlık için |
|
|
|
|
|
|
|
- Deri |
dm2 |
20 |
25 |
20 |
14 |
- |
|
- Bez |
m2 |
0,08 |
0,010 |
0,08 |
0,05 |
- |
|
5)
Saya dikişi ipliği |
gr. |
3 |
4 |
2 |
- |
- |
|
6) For a
dikişi ipliği (keten) (makinası olanlar için) |
gr. |
4 |
6 |
4 |
|
|
|
7)
Kazuma dikişi ipliği (keten) (makinası olanlar için) |
gr. |
- |
10 |
6 |
|
|
|
8) Saya
ağız şeridi |
mt. |
1,2 |
1,5 |
0,6
|
|
|
|
9) Emdirilmiş
veya sıvanmış bombelik veya fortluklar. |
m2 |
1,10 |
0,10 |
0,07 |
|
|
|
- Özel çelik bombeler (ağır sanayi ayakkabıları
için) |
|
|
|
2 adet |
|
|
|
10)
Çeşitli çiviler |
gr |
60 |
60 |
40 |
|
|
|
11) Makina
monte çivisi (çivili monte makinası olan tesisler için ilave
olarak verilecek) (Çeşitli çivilerden düşürülecek) |
gr.
|
30 |
30 |
20 |
|
|
|
12) Tahta
çivi (kullananlar için) (Bu çivi miktarı el çivisi miktarından tenzil
edilecek)
|
gr. |
6 |
6 |
3 |
|
|
|
13) Yan
monta teli (telli yan monte makinası olan tesisler için)
|
gr. |
9 |
9 |
3 |
|
|
|
14)
Burgulu prinç tel (çivili ökçe bağlama makinası olan tesisler için) |
gr. |
- |
40 |
- |
|
|
|
15) Bel
için çelik |
adet |
2 |
2 |
2 |
|
|
|
16)
Yapıştırıcı |
gr. |
150 |
200 |
120 |
|
|
|
17)
Termoplastik yapıştırıcı (monte makinası olan tesisler için ilave olarak
verilir) (bu taktirde sıra 16’da yazılı yapıştırıcıdan tenzil edilir)
|
gr. |
50 |
50 |
30 |
|
|
|
18) Ökçe
lastiği |
adet |
- |
2 |
- |
|
|
|
19) Taban
süngeri |
m2 |
0,01 |
0,01 |
0,005 |
|
|
|
20)
Çeşitli finisaj boyaları (alt ve üst için) |
gr. |
30 |
40 |
15 |
|
|
|
21) Ökçe |
adet |
2 |
2 |
2 |
|
|
|
22)
Çeşitli mumlar |
gr. |
3 |
3 |
2 |
|
|
|
23) Cilâ |
gr. |
2 |
2 |
1 |
|
|
|
24) Yalnız çıkarma şeritler |
m2 |
0,02 |
0,01 |
0,005 |
|
|
|
25) Ağaç
kalıp (ayakkabı kapasitesinin %’5 i
nisbetinde) |
|
26)
Aseton (yapıştırıcının % 10’u kadar) |
NOT: Bağ,
toka, rivet, fermuar, kapsül, burgu ve yan lastikler, mantar, gome (sıvanmış,
emdirilmiş mensucat) vb. Aksesuar, sanayi alkolü, saraç ipliği, kopça,
ıstampa mukavvası miktarları, kapasiteyi yapan eksper tarafından imal edilen
ayakkabı çeşit ve miktarlarına göre ayrıca hesaplanacaktır.
(*) Hazır alt taban kullanılıyorsa cinsi (polüretan,
kauçuk vs.) belirtilecek.
(**)
Yüzlük deri miktarları (deri hataları nazara
alınarak tespit edilmiştir).
(***) Spor ayakkabılar 28 dm2
Yalnız fora ve
kazuma dikişi ile freze işlemi yapan tesisler için gerekli ihtiyaç
maddeleri:
|
|
Makina
başına
1500 adet/yıl
|
Kadın |
Erkek |
Çocuk |
|
a) Saya Makinası iğnesi (muhtelif) |
1 |
|
|
|
|
b) Fora dikişi yapanlar (1 makina 1 işçi) |
|
Keten ipliği |
|
4 gr |
6 gr |
4 gr |
|
Fora iğnesi
|
3000 adet/yıl |
|
|
|
|
Reçine
|
500 adet/yıl |
|
|
|
|
c) Kazuma dikişi yapanlar (1 makina 1
işçi) |
|
Keten ipliği
|
|
10 gr. |
6 gr. |
|
|
Kazuma iğnesi
|
3000 adet/yıl |
|
|
|
|
Kazuma tığı
|
3000 adet/yıl |
|
|
|
|
Reçine
|
500 kg/yıl |
|
|
|
|
d) Freze (Banko tipi
işleri yapanlar) (1 makina 1
işçi) |
|
Boya-cila
|
Freze edilen kundura adedine göre |
|
Rolo zımpara |
250 m2/yıl |
|
|
|
|
Bıçak
|
150 adet/yıl |
|
|
|
|
Çeşitli fırça |
25 adet/yıl |
|
|
|
|
Freze bıçağı bileme taşı |
120 adet/yıl |
|
|
|
|
Samur fırça
(Alt boyama için) |
20 adet/yıl |
|
|
|
1- Eksperler tarafından, tesiste
daha yüksek kapasiteli makinalar tespit edildiği taktirde, eksper, makinanın
özelliğini belirterek kronometraj suretiyle kapasiteyi tespit eder. Ayrıca
kriterde belirtilmemiş makinalar için kronometraj yapılacaktır.
2- Monte ameliyesinin dışında kalan
diğer işlem ve malzemeler, piyasadan temin ediliyor veya fason
yaptırılıyorsa, bu işler ve malzemeler için ham ve yardımcı madde tüketim
kapasitesi tespit edilemez. Ancak rapora hazır temin edilen mallar yazılır.
3- Bir yıl evvelki fiili üretimi,
yukarıdaki kriterlere göre hesaplama kapasitesinden fazla olan iş yerlerinde
fiili üretim, kapasite olarak kabul edilir.
4- Bu kriterler standart tipler
nazara alınarak hazırlanmıştır.
5- Makinalaşmış veya yan
makinalaşmış tesislerde, monte ameliyesi el ile yapıldığı takdirde, bu
kısımda çalışan montör kalfa veya usta adedi nazara alınarak kapasite tayin
edilir.
6- Tesiste çalışan personel adedi
işçi sigortalarına verilen bodrolarından çıkarılacaktır.
|