GRUP: 3240

AYAKKABI SANAYİ

Tabiî ve sun’i Deri, Kösele, Lastik, Plastik ve Tekstil mamûllerinden biri veya bir kaçının bileşimi ile yapılan ve ayağa giyilen mamûl çeşitlerine ayakkabı denir.

Ayakkabılar:

Dikme,

Yapıştırma,

Vulkanizasyon,

Enjeksiyon,

veya bunların kombinasyonu ile imâl edilir.

Dikişli ve Yapıştırma Tip Ayakkabılar:

1- Saya Kesimi:

Deri ve astar, özel kalıplara göre kesilir.

El işçiliği: 1 işçi 8 saatte 60 çift/saya ve astar keser.

1 işçi 1 pres 8 saatte 180 çift/saya ve astar keser (özellik arzeden preslerde kronometraj yapılacaktır.)      

2- Saya Dikimi (Hazırlanması Dahil):

3 işçi (1 usta, 1 kalfa, 1 çırak) 1 saya dikiş makinası 8 saatte 40 çift/saya diker.

3- Alt taban ve İç taban Kesimi (topuk köselesi, fort-bombe kesimi dahil):

1 işçi 1 pres 8 saatte 200 çift keser.

4- Fort-Bombe Hazırlanması ve Sayaya Konulması:

Kapasiteye müessir değildir.

5- Kalıba Taban Konması:

Kapasiteye müessir değildir.

6- Saya’nın Kalıba Monte Edilmesi:

1 işçi 8 saatte 20 çift/saya monte eder.

(Monte makinası kullanıldığı taktirde makinanın kapasitesi eksper tarafından hesaplanacaktır.)

7- Monte Edilmiş Sayaya Alt Taban Konulması İçin Gerekli İşlemler:

Traşlama, tırpanlama, doldurma, vardolalı ayakkabılar için vardola çevrilmesi.

8- Alt Taban’ın Hazırlanması: 

Traşlama, tırpanlama, zımparalama, haralama, (dikiş olduğu) açma, (kadın ayakkabısı imalinde haralama açma ameliyesi yoktur.)

9- Monte Edilmiş Ayakkabı Altının ve Alt Taban’ın İlaçlanması:

10- Yapıştırma İşlemi:

1 işçi 8 saatte 100 çift/yapıştırma işlemi yapar. (Makina ile yapıldığı taktirde eksper tarafından tayin edilir.)

11- Dikişli Tip Erkek Ayakkabılarında (Fora Dikişli):

   a) Dikiş oluğunun dikişe hazırlanması,

   b) Kalıptan çıkarılması,

   c) Fora dikişinin yapılması. (Kapasite hesaplanmasında fora dikişi makinasının kapasitesi nazara alınacaktır.)

   d) Kalıplama ve dikiş oluğunun ilaçlanarak kapatılması,

   e) Ayakkabı vardolalı ise harlama kapatılmadan kazuma dikişinin yapılması.

Kıstaslar:

7. 8. ve 9. proseslerde, harama açma ve vardola çevirme harici 1 işçi 8 saatte 100 çift/ayakkabı çalışır.

Harama açma:

      1 işçi 8 satte 100 çift

      1 işçi 1 harama açma makinası 8 satte 500 çift harama açar.

Vardola çevrilmesi:

       Kapasiteye müessir değildir.

Kazuma dikişi:

       1 işçi 1 makinası 8 saatte 400 çift kazuma dikişi yapar.

12- Ökçe Hazırlanması ve Ayakkabıya Monte Edilmesi (Kadın Ayakkabılarında):

Ökçenin deri veya kösele ile kaplanması,

      1 işçi 8 satte 200 çift ökçe kaplar.

Kadın ayakkabılarında ökçenin monte edilmesi (yağıştırma ve çivileme ameliyesi dahil),

      1 işçi 8 satte 100 çift ökçe koyar. Ökçe makinası ile monte edildiği taktirde makina kapasitesi nazara alınacaktır.

13- Finisaj:

Ayakkabının frezelenmesi, boyanması, cilalanması, parlatılması ve diğer temizlik işlemleri ile aksesuar takılması.

Banko tipi frezelerde:

      1 usta, 1 kalfa, 1 çırak 8 saatte:

Altı kösele ayakkabılarda: 300 çift erkek veya

       400 çift kadın veya         

       500 çift çocuk ayakkabısı frezelenir.

Banko tipi olmayan freze makinalarında, makina kapasiteleri kronometraj ile tespit edilir.

Kauçuk veya neopren esaslı sun’i köselelerde bu miktarlar iki misli alınır (frezelemenin dışında kalan finisaj işlemleri kapasite hesabında nazara alınmaz).

Yalnız Fora Dikişli Kazuma Dikişi veya Freze İşleri Yapan Tesislerde Kapasite Hesabı:

a) Fora Dikişi:

1 işçi 8 saatte altı kösele 500 çift/diker.

b) Kazuma Dikişi:

1  altı kösele 400 çift/ diker.

c) Freze İşlemi (Banko Tipi Freze Tezgahında):

3 işçi (1 usta, 1 kalfa, 1 çırak) 8 saatte altı kösele 300 çift erkek ayakkabısı veya 400 çift kadın ayakkabısı veya 500 çift çocuk ayakkabısı frezeler.

Neopren ve kauçuk esaslı sun’i kösele ve kösele dışında kalanların freze işlemi yukarıdaki miktarların iki misli kabul edilir. Banko tipinin dışında kalan freze makinalarında kapasite kronometraj usulü ile eksper tarafından tayin ve tespit edilir. İhtiyaç maddeleri banko tipi freze tezgahlarında tespit edildiği şekilde kabul edilmiştir.

Tamamen El İşçiliği İle Ayakkabı İmal Eden Tesislerde Kapasite Tespiti:

Kapasite: Bir önceki yıl üretimi kapasite olarak kabul edilecektir. Diğer taraftan ekspertizin yapıldığı yılın başında, ekspertizin yapıldığı tarihe kadar olan imalatı da tespit edilecek ve 1 yıla iblağ edilecektir. Bu miktar bir yıl önceki imalat miktarlarından fazla ise bu miktar kapasite olarak alınacaktır.

Bant usulü çıkan tesislerde kapasite hesabı:

Tek tip seri imalat yapan, bant usulü ile çalışan firmalarda 1 saatlik zaman periyodu içinde bitirilen ayakkabı miktarı nazara alınarak kapasite tespit edilecektir.

Açıklamalar:

Ham ve yardımcı madde miktarları, malzemelerin imalata uygun vasıfta olduğu görüşünden hareket edilerek tespit edilmiştir.

Ham ve Yardımcı Maddeler:                              

NOT: Bağ, toka, rivet, fermuar, kapsül, burgu ve yan lastikler, mantar, gome (sıvanmış, emdirilmiş mensucat) vb. Aksesuar, sanayi alkolü, saraç ipliği, kopça, ıstampa mukavvası miktarları, kapasiteyi yapan eksper tarafından imal edilen ayakkabı çeşit ve miktarlarına göre ayrıca hesaplanacaktır.

^(*) Hazır alt taban kullanılıyorsa cinsi (polüretan, kauçuk vs.) belirtilecek.

^(**) Yüzlük deri miktarları (deri hataları nazara alınarak tespit edilmiştir).

^(***) Spor ayakkabılar 28 dm²

Yalnız fora ve kazuma dikişi ile freze işlemi yapan tesisler için gerekli ihtiyaç maddeleri: 

1- Eksperler tarafından, tesiste daha yüksek kapasiteli makinalar tespit edildiği taktirde, eksper, makinanın özelliğini belirterek kronometraj suretiyle kapasiteyi tespit eder. Ayrıca kriterde belirtilmemiş makinalar için kronometraj yapılacaktır.

2- Monte ameliyesinin dışında kalan diğer işlem ve malzemeler, piyasadan temin ediliyor veya fason yaptırılıyorsa, bu işler ve malzemeler için ham ve yardımcı madde tüketim kapasitesi tespit edilemez. Ancak rapora hazır temin edilen mallar yazılır.

3- Bir yıl evvelki fiili üretimi, yukarıdaki kriterlere göre hesaplama kapasitesinden fazla olan iş yerlerinde fiili üretim, kapasite olarak kabul edilir.

4- Bu kriterler standart tipler nazara alınarak hazırlanmıştır.

5- Makinalaşmış veya yan makinalaşmış tesislerde, monte ameliyesi el ile yapıldığı takdirde, bu kısımda çalışan montör kalfa veya usta adedi nazara alınarak kapasite tayin edilir.

6- Tesiste çalışan personel adedi işçi sigortalarına verilen bodrolarından çıkarılacaktır.