GRUP: 3116
UN VE UNLU
ÜRÜNLER
(B.Y.K.
Kararı : 2001/65)
1- UN FABRİKALARI
Un fabrikalarında kapasite
günde 24 saat, yılda 300 iş günü çalışma esası üzerinden aşağıda belirtilen
esaslar dahilinde tespit edilir.
KAPASİTE TESBİTİ:
Tesiste kaç adet vals varsa vals
uzunlukları çift yönlü olarak ölçülmek suretiyle toplam vals uzunluğu
bulunur.
Örnek: 5 Adet 100 cm. vals boyları olan
bir un fabrikasında;
A=Toplam Vals Uzunluğu (iki Yönlü) : 5x100x2=1000cm dir.
(Orta Tesis)
|
Tesis Durumu |
Küçük Tesis
|
Orta Tesis
|
Büyük Tesis
|
|
A=Toplam Vals Uzunluğu (iki yönlü) |
0-600cm |
601-1250 cm |
1251-yukarısı |
|
Vals Topları Dönme Hızları (Devir/dak) |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
|
S (cm) |
3,0 |
2,5 |
2,0 |
2,5 |
2,0 |
1,5 |
2,0 |
1,5 |
1,0 |
Kapasite =
(A / S) x 100 x 300 x R / 1000 = Ton/yıl buğday kırma
R (İşletme randımanı) = % 80-95 arasıdır. İşletmenin
mükemmeliyetine göre seçilir.
79-81 randımanlı un öğüten bir fabrikada buğday kırma kapasitesi bulunduktan
sonra bunun % 20si kepek, % 80i un kabul edilir. İrmik çalışıldığı
takdirde oranı belirtilir. Un fabrikalarında fire % 5 olduğuna göre, kırma
kapasitesine göre tespit edilen yıllık buğday ihtiyacına % 5 fire
ilavesiyle yıllık buğday ihtiyacı bulunur.
Buğday = K x 1.05
Un = K x 0.80
Kepek = K x 0.20
1.
kırma valsi ile 2. kırma valsi arasına konan valek, kırıcı fan v.b.
gibi ara makinaların kapasiteyi etkilediği eksper heyeti tarafından
belirlenirse, hesaplama ile bulunan miktara en fazla % 15 ilave yapılabilir.
Bu durum kapasite raporunda açıkca belirtilir.
NOT 1-
Makina ve tesisat tablosunda, tesiste mevcut valslerin top adetleri, vals
uzunlukları, devirleri ve motor güçlerinin ayrı ayrı belirtilmesi şarttır.
Ayrıca eleklerin adetleri, katları, seperatörleri sepiratörler, taş ayırıcı
ve yıkayıcılar, tavlama siloları ile diğer makina ve tesisat özellikleriyle
beraber belirtilmelidir.
NOT 2-
Un çuvalları için her firma değişik ambalaj ağırlıkları kullanmaktadır (71,5
kg, 50 kg, 36 kg, 30 kg vb.). eksper heyeti tarafından firmanın piyasaya
arzettiği un çuvalı ağırlıkları ile toplam satış içindeki yüzde miktarları
tespit edilerek, çuval ihtiyacı buna göre belirlenir. Ayrıca yan ürünler
(kepek, razmol, bonkalite) için ambalaj maddesi de yukarıda belirtilen
esaslara göre hesaplanır. Ayrıca 50 ton buğday için 1 m2 naylon
veya tel eleklik kullanılır.
2-ÇELTİK FABRİKALARI
Çeltik fabrikalarında kapasite, paddi ve
parlatma makinalarında kronometraj yapılarak bulunur.
KAPASİTE HESABI
K (ton/yıl) = İşlenen Çeltik (ton/saat) x 8
saat x 300 gün çeltik
Çeltiğe nazaran % 20
kavuz ; % 15 kepek hesap edilir.
Pirinç miktarı = K x 0.65 dir.