DENİZ ULAŞIM ARAÇLARI İNŞA VE ONARIMI KRİTERİ

(B.Y.K. Kararı: 1999/196)

1. GEMİ İNŞA TERSANELERİ:

Tersane kapasitesini tespite esas faktör çelik işleme olanakları ve çelik teknenin inşa edileceği kızak ve/veya kuru havuz, yüzer havuz boyutlarıdır. Bir geminin çelik gövdesini kendisi yapamayan bir işletmeye gemi inşa tersanesi denemez. Yani gemi inşa tersanesi tarifinde, teknenin yapılması anlamı vardır. Çelik tekneyi kendisi yapabilen fakat makina ve donatım konularında yeterli güçte olmayan işletmeler, taşeron ve yan sanayiden yardım olarak bu işlerini yaptırabilirler.

Tersane kapasitesinin tespitinde aşağıdaki faktörler dikkate alınmalıdır.

1. Çeliğin işlendiği ve monte edildiği kızak ve/veya kuru havuz, yüzer havuzun boyutları,

2. Çeliğin işlendiği alan. (Açık ve kapalı alan toplamı)

3. Çeliğin işlendiği ve nakladildiği tezgah ve araçlar.

1. Gemi İnşa Kızakları Kuru Havuz, Yüzer Havuz Boyutları

Tersanede mevcut gemi inşa kızakları, kuru havuz ve yüzer havuz boyutları, yapılabilecek en büyük geminin boyutlarını tayin eder.

Kızaklar, saha uygun olduğu taktirde boydan büyütülebilir. Bu dikkate alınarak kızak üzerinde inşa edilebilecek en büyük gemi boyu kızak boyunun 1,15 katı alınır. Yani;

Kuru havuz ve yüzer havuzda ise havuz üzerine inşa edilebilecek gemi boyu havuz boyu olarak alınır.

Gemi Boyu= Havuz Boyu

Buradan bulunan gemi boylarına göre 1-a veya 1-b nolu cetvellerden inşa edilebilecek gemi tonajı ile çelik ağırlığı ve 2 nolu cetvelden, bulunan çelik ağırlığını işleyebilecek insan gücü belirlenir.

1. Çeliğin İşlendiği Alan

Tersanelerin alanları coğrafi yönden sınırlıdır. Memleketimiz tersaneleri iklim kuşağı yönünden Akdeniz kuşağında olduğundan İspanya, Yugoslavya ve İtalya tersanelerinde uygulanan sistem esas alınarak kapalı sahalar (Büro ve Sosyal tesisler hariç) yanında açık sahalarda da çeliğin işlenebileceği kabul edilmiştir. Bu nedenle, tersanede 1 ton çelik işleyebilmek için, ortala 0,6 m² alana ihtiyaç olduğu kabul edilecektir.

1. Çeliğin İşlendiği ve Nakledildiği Tezgah ve Araçlar

Alan, kızak, kuru havuz ve yüzer havuz durumunun müsaade ettiği kapasiteye ulaşabilmek için tersanenin çelik işleme tezgahlarının (özellikle saç kıvırma, profil bükme ve kesme tezgahları) ve özellikle kızak kreynleri ile konstrüksiyon atölyeleri kreynlerinin bulunması gerekir.

1. Tersanelerin gemi inşa kapasiteleri 8 saat ve yılda 300 işgünü esas alınarak hesaplanacaktır.

2. Bu kriterler 300 DWT ve daha büyük çelik tekne inşa eden tersanelerde uygulanır.

3. Bu kriterin uygulamasında; çeliğin işlenmesi, nakli ve montaj için gerekli tezgah ve araçların yeterliliği ile çeliğin işlendiği alan, kızak boyutları ve varsa kuru havuz/yüzer havuz boyutları ile havuzun bağlanma olanakları dikkate alınır.

4. Sonuç olarak, tersanenin yapabileceği en büyük gemi tonajı, işleyebileceği çelik miktarı ve bu çeliği işlemesi için gerekli işçi sayısı bu kriter ile belirlenmiştir, ancak, tüm ana ve yardımcı malzemeler ile metal melzeme proje bazında etüd edilerek verilecektir.

5. Tersaneler boş dönemlerinde veya iş akışları izin verdiği ölçüde gemi bakım onarımı da yapabilirler. Kriter uygulanırken tersanenin bakım onarım işlerini yaparken kullandığı tezgah ve araçlar gemi inşasında kullanılanlardan ayrı düşünülmeyip, gemi bakım onarımı yapıldığı da belirtilerek ve bu iş için özel malzeme kullanımı gerektiğinde firma talebi de dikkate alınarak değerlendirilecektir.

Kızak boyuna göre, inşa edilebilecek çelik ağırlığı, gemi boyu, gemi tonajı ve kızak üstü imal süreleri

CETVEL NO: 1-a

Gemi Boyu= 1,15 x Kızak Boyu

Not: Diğer değerler enterpolasyonla bulunur.

Havuz boyuna göre, inşa edilebilecek çelik ağırlığı, gemi boyu, gemi tonajı ve havuzda imal süreleri

CETVEL NO: 1-b

Gemi Boyu= Yüzer havuz boyu

Not: Diğer değerler enterpolasyonla bulunur.

CETVEL NO: 2