Şerit Komutlarını Atla
Ana içeriğe atla

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği

Oturum Aç

Grup 3699

GRUP: 3699

 

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ METAL OLMAYAN MİNERAL ÜRÜNLER

 

 BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ METAL OLMAYAN MİNERAL ÜRÜNLER (B.Y.K. Kararı: 2003/596)

 

Kilitli Parke taşı ,beton bordür, beton ve betonarme borular, beton briket, beton blok, öngerilimli-öngerilimsiz prefabrik yapı elemanları ve kent mobilyaları kapasite kriteri:

    1. KİLİTLİ PARKE TAŞI VE BETON BORDÜR:

1.1 KİLİTLİ PARKE TAŞI:

Beton eleman (parke üretim) makinasının m2/saat olarak kapasitesi tespit edilir. Yeterli kapalı alanı bulunan tesislerde 8 saat 300 gün üzerinden, yeterli kapalı alanı bulunmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla m2/yıl olarak kapasite tespiti yapılır.

1 m3 betondan kaç m2 parke taşı üretildiği dikkate alınarak ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

A= Yıllık kapasite m2/yıl

a= Beton eleman (parke üretim) makinası kapasitesi m2/saat

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler için kapasite;:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler için kapasite:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

Boya (Renkli parke taşı üretimi yapan tesislerde)

 

Makina Teçhizat

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton eleman makinası

3- Forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

 

1.2 BETON BORDÜR:

Beton eleman (bordür taşı) makinasının adet/saat olarak kapasitesi tespit edilir. Yeterli kapalı alanı bulunan tesislerde 8 saat 300 gün üzerinden, yeterli kapalı alanı bulunmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla adet/yıl olarak kapasite tespit edilir.

1 adet bordür taşı için gerekli olan beton miktarı m3 olarak tespit edilerek ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

 

A= Yıllık kapasite adet/yıl

a= Beton eleman (bordür taşı) makinası kapasitesi (adet/saat)

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler için kapasite:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler için kapasite:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

Boya (Renkli bordür taşı üretimi yapan tesislerde)

 

Makina Teçhizat:

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton eleman imal makinası

3- Vinç veya forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

    2. BETON VE BETONARME BORULAR:

2.1 BETON BORU (BÜZ):

Beton boru imal makinasının adet/saat olarak kapasitesi tespit edilir. Yeterli kapalı alanı mevcut tesislerde 8 saat 300 gün yeterli kapalı alanı olmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla adet/yıl olarak kapasite tespit edilir.

1 adet beton boru (büz) için gerekli olan beton miktarı m3 olarak tespit edilerek ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

 

A= Yıllık kapasite adet/yıl

a= Beton boru (büz) makinası kapasitesi adet/saat

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler için kapasite:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler için kapasite:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

 

Makina Teçhizat:

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton boru imal makinası

3- Vinç veya forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

 

2.2 BETONARME BORU:

Betonarme boru imal makinasının adet/saat olarak kapasitesi tespit edilir.

Yeterli kapalı alanı mevcut tesislerde 8 saat 300 gün yeterli kapalı alanı olmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla adet/yıl olarak kapasite tespit edilir.

1 adet beton boru (büz) için gerekli olan beton miktarı m3 olarak tespit edilerek ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

Üretilen betonun ağırlıkça % 10?u civarında ton olarak inşaat demiri verilir.

 

A= Yıllık kapasite adet/yıl

a= Betonarme boru imal makinası kapasitesi adet/saat

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

İnşaat demiri

 

Makina Teçhizat:

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton boru imal makinası

3- Donatı makinası

4- Vinç veya forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

    3. BETON BRİKET:

Beton eleman (beton briket) makinasının adet/saat olarak kapasitesi tespit edilir. Yeterli kapalı alanı mevcut tesislerde 8 saat 300 gün üzerinden, yeterli kapalı alanı olmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla adet/yıl olarak kapasite tespit edilir.

1 adet briket için gerekli beton miktarı m3 olarak tespit edilerek ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

 

A= Yıllık kapasite adet/yıl

a= Beton eleman (beton briket) makinası kapasitesi adet/saat

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

 

Makina Teçhizat

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton eleman makinası

3- Forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

    4. BETON BLOK:

Beton eleman (beton blok) makinasının adet/saat olarak kapasitesi tespit edilir. Yeterli kapalı alanı mevcut tesislerde 8 saat 300 gün üzerinden yeterli kapalı alanı olmayan tesislerde 8 saat 240 gün üzerinden % 80 randımanla adet/yıl olarak kapasite tespit edilir. 1 adet beton blok için gerekli beton miktarı m3 olarak tespit edilerek ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

 

A= Yıllık kapasite adet/yıl

a= Beton eleman (beton blok) makinası kapasitesi adet/saat

R= Randıman (% 80)

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler:

A= a x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler:

A= a x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

 

Makina Teçhizat

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Beton eleman makinası

3- Forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

    5. PREFABRİK YAPI ELEMANLARI (ÖNGERİLİMSİZ-ÖNGERİLİMLİ):

5.1 ÖNGERİLİMSİZ PREFABRİK YAPI ELEMANLARI

Üretilecek yapı elemanının kalıp adedi ve kalıp kapasitesi (m3 olarak) dikkate alınarak ve kalıpların 8 saatte çıkarılacağı da göz önünde bulundurularak kapasite 300 gün ve % 80 randımanla m3/yıl olarak tespit edilir.

 

A= Yıllık kapasite (m3/yıl)

a= Kalıp kapasitesi (m3)

n= Kalıp sayısı

R= Randıman (%80)

 

A= a x n x 8 x 300 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

İnşaat demiri

Nervürlü demir

Hasır çeliği

 

Makina Teçhizat

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Muhtelif kalıplar

3- Vinç veya forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

 

5.2 ÖNGERİLİMLİ İÇİ BOŞLUKLU PREFABRİK YAPI ELEMANLARI:

Üretim, boyu ve eni tespit edilen bantlara otomatik beton döküm makinası ile yapılır.

Otomatik beton döküm makinasının ortalama döküm hızı m/dakika veya m/saat olarak tespit edilir. bant boyuna göre % 80 verimle dökülecek miktar için hesaplanır.

Her bant değişiminde bant ve döküm makinasının hazırlığı için ortalama olarak 1 saat hazırlık zamanı dikkate alınarak 8 saatte dökülen miktar m2/saat olarak hesaplanır. Kapasite günde 8 saat yılda 300 gün olarak hesaplanır.

Yıl içerisinde en fazla üretilen yapı elemanı kalınlığı dikkate alınarak 1 m2 için tespit edilen hammadde ihtiyaç maddeleri olarak hesaplanır.

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Mıcır

Kum

Taş tozu

Ön germe teli

 

Makina Teçhizat

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Otomatik beton döküm makinası (Ekstrüzyon)

3- Vinç veya forklift veya lastik tekerlekli yükleyici

    6. KENT MOBİLYALARI, ÇEŞİTLİ ÇEVRE DÜZENLEME ELEMANLARI:

Üretilecek elemanın kalıp kapasitesi m3 olarak dikkate alınarak yeterli kapalı alanı bulunan tesislerde 8 saat 300 gün üzerinden yeterli kapalı alanı bulunmayan tesislerde 240 gün 8 saat üzerinden % 70 randımanla m3/yıl olarak kapasite tesbiti yapılır. Ortalama eleman kapasitesi alınarak adet/yıl olarak belirtilebilir.

 

A= Yıllık kapasite m3/yıl

a= Kalıp kapasitesi m3

n= Kalıp sayısı

R= Randıman

 

Yeterli kapalı alanı mevcut tesisler:

A= a x n x 8 x 300 x R

 

Yeterli kapalı alanı mevcut olmayan tesisler:

A= a x n x 8 x 240 x R

 

İhtiyaç Maddeleri:

Çimento

Kum

Mıcır

Renklendirici (Renkli eleman üretimi yapan tesislerde)

 

Makina Teçhizat:

1- Hazır beton santrali veya beton ünitesi (Betonyer)

2- Muhtelif kalıplar

    7. MERMER BLOK KESME VE MERMER LEVHA ÜRETİM KRİTERİ

Mermer blok kesme ve mermer levha üretimi aşağıdaki ana işlemlerden oluşur.

  1. Mermer blokların istenilen kalınlıkta kesilmesi,

  2. Kenar ve baş kesme,

  3. Mermer levhaların cilalanması.

1- Mermer bloklar kartak makinaları ya da elmas diskli biçme makinaları (ST kesici) ile istenilen kalınlıkta kesilir.

a. Katrak ile kesme:

Katrak makinalarının bıçak sayısı: n

Kesme hızı: v (metal/saat)

Kesilen blok boyu: L (metre)

Verim çarpanı: R % 60-% 85 ise günde 8 saat, yılda 300 iş günü üzerinden kapasite K, (m2/yıl)

K: n x v x L x 8 x 300 x R (m2/yıl)

Mermer blok hacmi:

V (m3)  V= K x Z (m3/yıl)

olur.

 

Taş ve kenar firesi, F: % 10-% 30 alınarak işlenmemiş mermer blok miktarı m3/yıl olarak hesaplanır.

Üretimde kullanılan yardımcı ve işletme malzemelerinin yıllık tüketim miktarı üretimle uyumlu olarak ayrıca tespit edilir.

 

MERMER BLOK KESME ve MERMER LEVHA ÜRETİM İŞLETMELERİNDE BULUNMASI GEREKLİ MAKİNA VE DONATIM

  1. Katrak ya da elmas diskli biçme makinası,

  2. Kenar kesme makinası,

  3. Baş kesme makinası,

  4. Cilalama (parlatma-perdahlama) makinası,

  5. Caraskal,vinç, kreyn, hareketli vinç vb. gibi, kaldırma araçları,

  6. Hediyelik-süs eşyası üretimi yapılıyorsa torna, kesme, parlatma makinaları.

b. Elmas diskli biçme makinaları ile kesme:

Boyutları ölçülen mermer blokların kesim süresi kronometre ile belirlenir. Verim çarpanı % 60-% 85 arasında alınarak günde 8 saat, yılda 300 iş günü üzerinden makinanın mermer levha üretim kapasitesi m2/yıl olarak bulunur.

Kenar ve baş kesme ile cilalama (perdahlama) makinaları kapasitesi hesaplamalarında gözönüne alınmaz.

    8. KIRMA TAŞ İMALATI KAPASİTE KRİTERİ : (B.Y.K. Karar : 2003 / 501)

Kırmataş (Agrega; Mıcır, Çakıl vb.) üretim miktarı; çalışır vaziyetteki konkasörlerin kapasiteleri (Ton/saat) esas alınarak (II) ve (III) no'lu formüller yardımıyla hesaplanır.

Randıman faktörü Makine parkı ve tesisin durumuna bakılarak % 75 - % 85 arasında eksper heyetince takdir edilir.

 

8.1 Kapasite Hesabı :

 

K (ton/yıl)= Saatlik ortalama kırıcı kapasitesi (ton/saat) x 8 (saat/gün) x G (gün/yıl) x R (0,75-0,85) ...... (I)

 

K = Konkasör Kapasitesi (ton/yıl)

G =Yıllık çalışılan gün sayısı (gün/yıl) = 240 - 300 gün/yıl arasında eksper heyetince tespit edilir.

 

8.2 Üretim Hesabı :

 

Mıcır (1, 2, 3 No'lu) Üretimi (ton/yıl) : Konkasör Kapasitesi x 0,65 .............................. (II)

Taş Tozu Üretimi (ton/yıl)  : Konkasör Kapasitesi x 0,35 .......................................... (III)

 

Not: Mıcır cinsleri (1, 2 ve 3 no'lu) Tablo II' de ayrı ayrı belirtilebilir.

 

8.3 İhtiyaç Maddeleri :

Konkasör Kapasitesi (I No'lu formül) kadar kalker, dolomit vb. kayaçlar ihtiyaç olarak belirtilir.

Sahada kullanılan iş makinaları için motorin ihtiyacı çalışır vaziyetteki iş makinelerinin Motor Güçleri (KW) esas alınarak aşağıdaki formül yardımıyla hesaplanır veya eksper heyetince yıllık fiili sarfiyatdan tespit edilir. 

 

Toplam Motor Gücü (KW) x 0,25 x 8 x G (gün/yıl) x 0,001 = ... ton/yıl  motorin

 

8.4 Tesiste Bulunması Gereken Makine ve Teçhizat :

   - Bunker

   - Konkasör ? Kırıcı

   - Agrega Eleği

   - Konveyör Bantlar

   - Loder veya Ekskavatör

   - Kamyon

    9. HAZIR BETON ÜRETİMİ KAPASİTE KRİTERİ (B.Y.K. Karar : 2003 / 500)

Hazır Beton üreten tesislerin kapasiteleri Beton santralinin kapasitesi esas alınarak Ton/yıl cinsinden ve aşağıdaki esaslar doğrultusunda hesaplanır:

 

9.1 Kapasite Hesabı :

 

Beton Santralinin Kapasitesi (K1) (m3/yıl) = Kh x 8 x G x R................................................ (I)

 

Kh = Beton Santralinin saatlik kapasitesi (m3/saat)

G = Çalışılan gün sayısı (gün/yıl)

R = Randıman faktörü

 

Randıman faktörü Makine parkı ve tesisin durumuna bakılarak % 75 - % 90 arasında eksper heyetince takdir edilir.

Çalışılan Gün Sayısı bölgeye göre 240 ile 300 gün arasında eksper heyetince takdir edilir.

 

9.2 Darboğaz analizi :

 

Hazır Betonun depolamaya imkan vermemesi ve belirli bir süre içerisinde kalıba dökülmesi gerektiğinden yeterli sayıda Transmikserin mevcut olması gerekmektedir.

Transmikserlerin kapasitesi aşağıdaki formül (II) uyarınca hesaplanır.

Tesiste mevcut Transmikserlerin toplam faydalı hacimleri (Vt) m3 biriminden tespit edilir.

Transmikserlerin dolum - inşaat sahasına gidiş - boşaltma - dönüş süresi (T) saat biriminden tespit edilir.

 

Transmikserlerin Kapasitesi (K2) (m3/yıl)= Vt x (8/T) x G (gün/yıl) ................................. (II)

 

Vt = Transmikserlerin toplam faydalı hacimleri (m3)

G = Çalışılan gün sayısı (gün/yıl)

T = Transmikserlerin dolum - inşaat sahasına gidiş - boşaltma - dönüş süresi (saat)

 

9.3 Üretim Hesabı :

I (K1) ile II (K2) no' lu formüllerden hesaplanan kapasite değerlerinden küçük olanı Hazır Beton Üretim miktarı olarak esas alınır. Bu değer 2,4 ile çarpılarak tesisin üretim kapasitesi ton/yıl biriminden Tablo II' de belirtilir.

 

Üretim Miktarı (Ton/yıl) = 2,4 (Ton/m3) x K1 (m3/yıl) veya K2 (m3/yıl)

 

Hazır Beton yoğunluğu 2,4 ton/m3 kabul edilir.

 

9.4 İhtiyaç Maddeleri :

 

Hazır beton Çimento, Agrega (Kum, Çakıl vb.), Su ve Katkı maddelerinin karıştırılması yoluyla elde edilir.

İhtiyaç maddelerinin hesaplanmasında firmanın bir önceki yıl en fazla ürettiği beton kalitesi ve bu ürünün reçetesi dikkate alınır.

Yeni kurulan tesislerde firma reçetesi dikkate alınarak ihtiyaç maddeleri hesaplanır.

Su dahil tüm ihtiyaç maddelerinin hesapları Tablo III' de açıkça gösterilir. İhtiyaç maddelerinin toplam miktarı Madde 4.3' de hesaplanan üretim miktarını geçemez.

Ayrıca, Transmikserler ve diğer iş makineleri için motorin ihtiyacı çalışır vaziyetteki Transmikserlerin toplam Motor Güçleri (KW) esas alınarak aşağıdaki formül yardımıyla hesaplanır veya eksper heyetince yıllık fiili sarfiyatdan tespit edilir. 

 

Toplam Motor Gücü (KW) x 0,250 x 8 x G x 0,001 = ......... ton/yıl  motorin

 

G = Yıllık çalışılan gün sayısı (Gün/yıl)

 

9.5 Tesiste Bulunması Gereken Makine ve Teçhizat :

   - Beton Santralı

   - Transmikser

   - Beton Pompası ( Kapasiteyi karşılayacak miktar ve özelliklerde)

   - Çimento ve Agrega Silosu

ARAMA
Ara