Şerit Komutlarını Atla
Ana içeriğe atla

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği

Oturum Aç

Grup 3529

GRUP: 3529

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ KİMYASAL ÜRÜNLER

1-    MÜREKKEP İMALÂTHANELERİ

 

Mürekkep imalinde esas prosesler eritme, karıştırma ve dinlendirmedir. İmal edilen mürekkebin vasati 30 gün dinlendirildiği kabul edilir. Buna göre kapasite tespitinde dinlendirme kaplarının hacimleri esas alınır. Bunu için de dinlendirme kaplarının hacimlerini hesaplamaya esas teşkil eden ölçüler tespit edilir ve % 70 randıman kabul edilir.

Ham maddeler:

Anilin boya: % 2-3

Sair kimyevi maddeler: % 15

 

2-    ÇAMAŞIR SUYU İMALATHANESİ (B.Y.K. Kararı: 1983/17)

 

Sodyum Hipoklorit?den:

İmalathanede mevcut karıştırma depolarının hacimleri tespit olunur. % 10?luk sodyum hipoklorit üç misline % 3-3,5 oranında seyreltilir. Ambalajlama ameliyesinin darboğaz olup olmadığı bilhassa kontrol edilir.

 

3-    ÇAMAŞIR SODASI

 

İmalathanede mevcut eritme kazanlarının ve kristallendirme kaplarının hacimlerini hesaplamaya esas teşkil eden ölçüler alınır.

Eritme kazanlarının hacimlerinin % 80?ine kadar doldurulduğu, yoğunluğun 1,3 olduğu ve günde 1 şarj alındığı kabul edilir.

Kristallendirme kaplarının hacimlerinin 0,90?ına kadar doldurulduğu, yoğunluğun 1,3 olduğu ve kristallendirmenin ortalama 3 gün sürdüğü kabul edilerek dar boğaz olup olmadığı kontrol edilir.

 

Ham ve Yardımcı Maddeler:

Solvey soda    : % 33

Sodyum sülfat : % 3

 

4-    LEHİM PASTASI (B.Y.K. Kararı: 1984/39)

 

Umumi maksatlar için reçine esaslı lehim macunu:

Reçine esaslı lehim macunu 5 tipte imal edilir.

1. Tip: Yarı katı, bakır ve kalay levhaları için

2. Tip: Yarı katı, umumi maksatlar için

3. Tip: Sıvı, el havyaları için

4. Tip: Sıvı, mekanik lehim makinaları için

5. Tip: Sıvı, lehim makinaları ve el havyaları için

 

 

Terkip

1

2

3

4

5

Reçine (saf)

50 ± 5

30 ± 4

30 ± 4

13 ± 4

26,5 ± 0,5

Stearik Asit

15 ± 3

20 ± 4

-

-

-

Petrolotum (gaz yağı)

35 ± 5

40 ± 4

-

-

-

Benzoik asit

-

10 ± 4

10 ± 3

-

-

Siklo Hekzonol

-

-

60 ± 3

-

-

Etil Alkol

-

-

-

87 ± 3

-

Oleik asit

-

-

-

-

17,5 ± 0,5

Petrolyum solvent

-

-

-

-

56 ± 1

 

Etil alkol : Normal ispirto

Reçine : Ağaç reçinesi (yağdan arındırılmış)

Petrolyum Solvent  : 0,763    0,010 özgül ağırlığındaki benzin (ağır benzin, solvent nafta)

Benzoik asit  : USP

Oleik asit  : Testile edilmiş, ticari

Siklo hegzanol  : Ticari

Kullanıldığı yerler  : Yukarıdaki verilen yarı sert ve sıvı lehim    macunu aşağıdaki operasyonlar için kullanılır.

 

1. Tip: Bakır ve kalay levhalar için

2. Tip: kalay levha, bakır, pirinç, Zn ve DKP saç çekilmiş saç için

3. Tip: El havyasıyla kullanılır

4. Tip: Otomatik lehimleme operasyonlarında kullanılır.

5. Tip: Mekanik lehimleme makinaları ve el operasyonlarında kullanılır.

5 - BiYODiZEL ÜRETİMİ (B.Y.Kararı : 28.07.2007 tarih ve 39 sayılı Karar)

1. Üretimin Genel Tanımı :

Biyodizel; yağ asidi metil esteri olarak tanımlanır ve genel olarak bitkisel ve hayvansal yağların metil alkol ile (bazik ortamda) transesterifikasyonu sonucunda üretilir.

Üretim sonucunda teorik olarak şarj edilen rafine yağ miktarı kadar biyodizel, aynı şekilde şarj edilen metil alkol miktarı kadar da ham gliserin yan ürün olarak meydana gelir.

Katalizör olarak sodyum hidroksit, sodyum metilat veya potasyum hidroksit kullanılır. Katalizör karıştırıcılı, kapalı bir kazan içerisinde metil alkol ile karıştırıldıktan sonra reaksiyon ortamına aktarılır.

Kullanılacak yağın ihtiva ettiği serbest yağ asidi ve su miktarı reaksiyon esnasında sabunlaşmaya sebebiyet verdiğinden, oluşan gliserinin ayrışması zorlaşmaktadır. Bu nedenle kullanılacak yağın, serbest yağ asidinin, su ve reçine miktarının düşük olduğu rafine edilmiş yağ kullanımı gereklidir. Üretim yapılacak işletmede yağ rafinasyon sistemi mevcut ise, ham olarak temin edilen yağlar rafine edildikten sonra kullanılır.

Transesterifikasyon reaksiyonunun %98 oranında biyodizel lehine gerçekleşebilmesi için teorik olarak gerekli alkol miktarından (% 7) daha fazla alkol kullanılması ve bu fazla alkolün yukarıda sözü edildiği gibi esterleşme oranının %98'e ulaşılabilmesi için en az 2 kademede reaksiyon ortamına verilmesi tavsiye edilir.

Reaksiyon neticesi oluşan ham gliserin ya karıştırıcı altındaki bölümden ya da santrifüj sistemi ile ayrılır. Gliserin içinde yer alabilecek metil alkol geri kondenserli reaktör sistemi var ise geri kazanılabilir.

Gliserin ve fazla alkolden arındırılan biyodizel ortamda bulunan katalizör nedeniyle bazik özellik göstermektedir. Ürünün bu özellikten arındırılabilmesi için su ile yıkama gereklidir.

Yıkama sularından ayrılan biyodizel kurutulur, kurutma işlemi yüksek vakum tatbiki ile ısıtıcılı reaktörlerde veya kurutma sistemlerinde yapılabilir.

Yukarıda bahsedilen işlemden sonrası üretilen biyodizel stok tanklarına aktarılır, aynı şekilde ayrılan ham gliserin mevcutsa saflaştırma sistemine yoksa ham gliserin stok tankına aktarılır.

2. Kullanılan Prosesler ve günlük azami yükleme süreleri :

Biyodizel üretim aşamaların tamamı tek bir reaktör içinde yapılabileceği gibi esterleşme reaksiyonu sonucu ham gliserinden ayrılan biyodizel fazının yıkama, kurutma, vb. işlemleri farklı kazanlarda da yapılabilir.

8 saatlik bir çalışma süresi içerisinde;

  • Tek bir reaktör kullanarak ayırma, yıkama ve kurutma işlemlerini gerçekleştiren işletmelerin günde 1 şarj;
  • Bu aşamaları farklı kazanlarda yapan işletmelerin ise, günde 2 şarj üretim yapabileceği kabul edilir.

3. Biyodizel üretimi yapılan işletmelerde bulunması gereken cihaz ve ekipmanlar :

1- Ham veya rafine yağ stok tankı,

2- Üretime ham yağdan başlayan tesislerde ham yağ rafinasyon tesisi ve rafine yağ stok tankı, bitkisel atık yağ işleyen tesislerde ise arıtma tesisi bulunması zorunludur.

3 - Metanol (Metil alkol) stok tankı,

4 - Katalizör ile metil alkolün karıştırılmasını sağlayan kapalı karıştırıcılı kazan,

5- Kondenserli esterleştirme reaktörü,

6-Ayırma, yıkama ve kurutma kazanları (bu işlemleri ayrı kazanlarda yapanlar için) (işlemleri aynı kazanda yapanlarda bu işlemleri gerçekleştirecek ilave aparatlar ve tesisat), faz ayırma tankları, seperatörler, santrifüjler,pompalar,

7-Biyodizel stok tankı,

8-Ham gliserin stok tankı,

9-Yeterli ısıtma ve vakum sistemi, buhar kazanı, kızgın yağ kazanı,

10- Su yumuşatma ünitesi,

11-Yeterli cins ve evsafta üretim kontrol ve test cıhazları ve laboratuar donanımı.

Ana üretim reaktörünün faydalı hacminin bu kritere göre kabul edilen günlük azami şarj miktarının en az iki katı ve daha fazlasını karşılayacak stok hacmine sahip, ham veya rafine yağ, metonol, biyodizel ve ham gliserin için stok tankları olması zorunludur.

Reaktör hacmi 10 M³, faydalı hacim % 80 ise; 10x0.80=8 M³, 8 M³x2 şarj/gün=16 M³

16 M³ x 2 kat X 0.89 = ~30 M³ hacime sahip ( en az olmak üzere) ham yağ tankı ile rafine yağ ve biyodizel tanklarının,

16 M³ x 2 kat X 0.11 = ~4 M³ hacime sahip ( en az olmak üzere) ham gliserin ve metanol stok tanklarının işletmede bulunması zorunludur.

Bu hacimsel ölçüden küçük olan stok tanklarına sahip işletmelerin kapasite hesabı; ana üretim reaktörü faydalı hacmi yerine, ham yağ stok tankının faydalı hacmi dikkate alınarak yapılır.

Uygun çalışma koşullarının sağlandığının anlaşılması için kazan hacimlerinin belirtilmesi ve aralarındaki uyumun eksper heyetince tespit edilmesi gereklidir.

4. Kapasite hesaplaması :

Reaktör hacimlerinin % 80'i faydalı hacim olarak kabul edilecek, yağ yoğunluğu 0,92 gr/cm3 ve metil alkol yoğunluğu 0,79 gr/cm3 olarak alınacaktır.

Buna göre biyodizel karışım miktarı kapasitesi (K) ;

K (M³/yıl) = V x 0,80 x Şarj sayısı x 300 gün x R

Reaktör hacmi = V (m3)

Faydalı hacim = 0,80

Randıman = R (% 50 - % 90) Notlar bölümünün 4. maddesinde yer alan gözlemlere göre tespit edilir.

Biyodizel üretim miktarı (Ton/yıl) = K x 0,89 x 0,92

Ham gliserin (Ton/yıl) = K x 0,11 x 0,79

Yukarıdaki formülde yağ oranı % 89, metil alkol oranı % 11 alınmıştır.

5. İhtiyaç maddeleri:

Proses sonunda, bitkisel yağ miktarı kadar biyodizel, aynı şekilde şarj edilen metil alkol miktarı kadar da ham gliserin yan ürün olarak meydana gelir.

Bitkisel yağ miktarı (Ton/yıl) = Biyodizel miktarı (Ton/yıl)

Metil alkol (Ton/yıl) = Ham gliserin (Ton/yıl)

Ayrıca katalizör olarak rafine yağ miktarının % 1 - % 3'ü oranında sodyum metilat veya sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit hesaplanır.

Nötralizasyon için rafine yağ miktarının % 1'i oranında fosforik asit (% 85'lik) ihtiyacı belirlenir.

NOTLAR :

1) Kesiksiz sistemle biyodizel üretimi yapan işletmelerde kapasite hesaplamaları belgelendirilebilen "Kurucu Firma Garantisi" ne göre ve fiili üretim bilgileri (yağ ve metil alkolün dozajlama miktarı ile üretilen biyodizel miktarı) esas alınarak, belirlenir.

2) Özel sentetik reçine kolonları kullanarak biyodizel üretimi yapan işletmelerde yıkama, ayırma ve kurutma işlemleri yapan cihaz ve makinalara gereksinim olmayacağından, esterleşme reaktörlerine bağlı olarak günde 2 şarj üzerinden değerlendirme yapılır.

3) Kuru sistem biyodizel imalatında yıkama işlemi yerine seperatörlerde biyodizel ve gliserin ayrıştırıldıktan sonra absorban olarak magnezyum silikat kullanılır. Bu tür çalışan tesislerde ayrıca filtre pres bulunması zorunludur. Filtre işleminden sonra magnezyum silikatlı kek biyodizelden ayrılır. Bu tür işletmelerde günde 2 şarj üzerinden kapasite hesabı yapılabilir.

4) Ham ve yardımcı madde stoklama ile mamul stoklama tanklarının yeterliliği ile sevk imkanlarının benzeri diğer hususlara dair (Firmanın teknik personel ve çalışan işçi nicelik ve niteliği, makine ve tesisatın eskilik, yenilik durumu ve teknolojik yeterliliği, İşyerindeki üretim akışına göre makine ve tesisatın kurulum ve yerleşim düzenliliği veya düzensizliği gibi) gözlemlere dayanılarak, % 50 ila 90 arasında randıman faktörü (R) uygulanacaktır.

5) Müteakip dönem raporlarında işletmenin hesaplanan kapasiteye ulaşıp ulaşmadığı, ekspertiz heyetince, ayrıca tahkik edilecektir. Şayet işletmenin fiili üretimi, teorik kapasitenin % 50'sinin altında ise kapasite hesabında 1 şarj alınır.

6 - SOLVENT ESASLI YAPIŞTIRICILAR (B.Y.Kararı : 11.08.2010 tarih ve 56 sayılı Karar)

Bu kriter solvent bazlı kauçuk ve poliüretan esaslı yapıştırıcıları kapsamaktadır.
Solvent bazlı yapıştırıcı üretimi, kapalı karıştırıcılarda yapılır. Kauçuğun solvent içerisinde eritilmesi, homojen olarak karıştırılması ve tüp, kutu, vb. ambalajlara doldurulması işlemleri tamamen kapalı bir sistem içerisinde ve otomatik dolum makinelerinde gerçeklestirilir. Karıştırıcının motor gücü yüksek, düşük devirli ve kolları kuvvetli olması gerekir.
Yüksek devirli, devri ayarlanabilen özel olarak dizayn edilmiş dikey ve yatık karıştırıcılar mevcutsa, paletli yatık karıştırıcıda günde 2 şarj, dikey karıştırıcılar için 3 şarj alınabilir.
Kapasite hesaplamasında kazan hacminin % 80'i doluluk oranı olarak kabul edilir. Yapıştırıcı tipine göre tabloda verilen kuru madde oranları, madde cinsleri, solvent oranları ve madde cinsleri  ile ortalama yoğunluklar dikkate  alınır.


Kapasite = V (M³) x 0.80 x d x A x 300 x R x 1000 = ......kilogram / yıl

R = Dolum makinesine göre randıman faktörü
V= kazan hacmi : m³ 
d = yoğunluk : gr/cm³ 
A = günlük şarj adeti

Tam otomatik  dolum makinesi için  R = %90,
Yarı otomatik  dolum makinesi için ise R = %80
İlk kapasite raporlarında hesaplanan miktarın 1/3’ü kapasite olarak hesaplanır. Bir yıllık geçerlilik süresi verilir. Yenilemelerde ise; hesaplamalar kritere göre yapılır ve raporda gösterilir, ancak geçmiş üç yıl fiili imalatından en büyüğüne hesaplamayla bulunan kapasiteyi geçmeyecek şekilde % 25 gelişme payı verilir.
Kapasite hesabı yapılırken makine ve tesisat (hammadde ve mamul tankları, dolum makineleri vb.) açık olarak yazılır. Sistemin şekli ve iş akışı açıkça anlatılır. Karıştırıcıların motor güçleri yazılır. Pompaların exproof olması ve havalandırma sistemi (aspirasyon) olması gerekir.
Kauçuk esaslı yapıştırıcı üretimi yapılan tesislerde eksper heyetince işyerinde ambalaj türlerinin bir adedinin aldığı net miktarları tespit edilir. Ambalaj türü ve aldığı net (Kg/adet) miktarlarına göre ayrı ayrı ambalaj hesabı yapılır. Darboğaz olup olmadığı tespit edilir.
Ambalaj şekli ( tüp, kutu, teneke, galon vb. )

Ambalaj Kapasitesi (kilogram/yıl)  = ambalaj dolum miktarı (adet/saat) x 8 saat x 300 gün x ambalaj ağırlığı (kilogram/adet) olarak belirlenir.

 

Yapıştırıcı çeşitlerine göre ihtiyaç maddeleri tablosu :

 

 

TABİİ KAUÇUK ESASLI  YAPIŞTIRICILAR (Solüsyon )

POLYKLOROPEN ESASLI YAPIŞTIRICILAR

SENTETİK KAUÇUK ESASLI YAPIŞTIRICILAR

POLYÜRETAN ESASLI YAPIŞTIRICILAR

Kullanım alanı

Deri ve Suni deri yapıştırıcısı olarak, (çanta, terlik, mobilya vs.)

Deri, kösele ,sentetik ve neolite taban yapıştırması, tekstil, otomobil, döşeme sanayi.

Genel olarak Polyüretanı, polyüretana, ahşap, kumaş ve metale yapıştırmada, kullanılır.

PVC ve Termoplastik malzemeleri yapıştırmada kullanılır. Genellikle ısı ile tatbik edilir.

Renk

Sarı renklidir.

açık kahve ve bal rengindedir, yüksek  viskozitelidir.

Sarı renklidir.

Sarı  ve kirli beyaz arasında değişir.

Şarj sayısı

1 şarj/gün

1 şarj/gün

2 – 3 şarj/gün (y-devirli mikser)

2 şarj/gün

Yoğunluk, gr/m³

0,70-0,75

0,80 - 0,88

1,15

0,80-0,90

Kuru Madde oranı  

%10

% 20

% 40

% 20

Kuru Madde bileşimi

 

%70 – 80  Tabii kauçuk  ( RSS, SVR, SMR vb.) %20 – 30  Kolofan reçinedir

 
% 65       Polykloropen (Neoprene vb. )
% 28,9    Sentetik reçine
%  3,2     Çinko oksit
%  2,6     Magnezyum oksit
%  0,3     Akseleratör

 

%70-80 Sentetik kaucuk ( SBS ve SIS)
% 20-30 Recine
%0,3 Akselatör

%70 – 80  Polyürethan reçine
%20 – 30  Sentetik reçine
% 1           Dolgu maddesi
% 0,3        Akseleratör

Solvent  oranı

%90

% 80

%60

% 80

Solvent bileşimi

Heksan

Heksan, toluen, aseton, etil asetatdır.

Metil klorit, trikloetilen

Toluen, Aseton, MEK, Etil Asetat


 

ARAMA