GRUP :
3523
SABUN VE
ARAP SABUNU ÜRETİMİ
(BYK
Kararı : 2002 /295)
1.
SABUN ÜRETİMİ
Sabun üretimi batch
sistemi veya kontinü sistem pişirme (sabunlaştırma), kurutma, şekillendirme
ve ambalajlama işlemlerinden oluşmaktadır.
1.1.
Batch (parti) Sistemi :
1.1.1. Sabun
Pişirme :
Sabun pişirme
kazanlarının şekillerine göre hacimleri hesaplanır, sabun yoğunluğu d=1
olduğu ve beher pişirme kazanında 2 günde l şarj yapıldığı (firma üretim
programına göre 3-4 günde 1 şarj?da olabilir), 1 şarjda kazan hacminin
yarısı kadar sabun üretilebileceği kabulü ile yıllık kapasite aşağıdaki
şekilde hesaplanır.
2 günde 1 Şarj alındığı
takdirde;
K(ton/yıl)= V(m3)
x1 x 0,50 x 300/2 gün
K(ton/yıl)= Vx75
1.1.2.1 Sergi sahasında sabunun kurutulması ve şekillendirilmesi :
Sergi sahalarının
alanları m2 cinsinden tesbit edilir (S). Beher sergi sahasına iki
günde bir defa veya günde bir defa ve beher metrekareye 40 kg. (0,040 ton)
sabun hamuru dökülüp kurutulabileceği dikkate alınarak yıllık kapasite
aşağıdaki şekilde hesaplanır.
2 günde bir defa kurutma
yapıldığında,
K (ton/yıl) = S(m2)
x 0,040 (ton/m2) x 300/2 gün
K (ton/yıl) = S x6
Günde bir defa kurutma
yapıldığında,
K (ton/yıl)= S x 12
Sabun pişirme, kurutma ve
şekillendirmeden hangisi dar boğaz teşkil ediyorsa tesisin kapasitesi olarak
kabul edilir.
Batch sistemi, sergili
kurutma ve şekillendirme ile üretilen sabunlar için ihtiyaç maddeleri :
|
I |
% |
|
Sabunluk yağ
(Don yağı, zeytin yağı,prina yağı, koko yağı, palm çekirdeği yağı, palm
yağı, palm olein yağı, palm stearin yağı, fındık yağı, ayçiçeği yağı
vb.) |
70 |
|
Sud kostik
(% 98-99,katı) |
12 |
|
Benzoil
peroksit
|
0,02 |
Esans
|
0,5-1,3 |
|
Fiksatör |
0,2 |
|
Hutban
kağıdı
|
0,125 |
|
Boya |
0,01 |
|
Tuz |
12 |
|
Oksalik asit
ve fosforik asit
|
1 |
|
Hidrojen
peroksit (% 55?lik) |
2 |
|
Sodyum
klorit |
1,5 |
Ayrıca pişirme kazanları
için kullanılan yakıt hesaplanır, firma talebine göre ambalaj malzemesi
hesabı yapılır.
NOT:
Firma talebine göre sabunluk yağ toplam % 70?i aşmamak şartıyla yağ
cinslerine göre ayrı ayrı verilebilir.
1.1.2.2 Yarı otomatik
veya otomatik makinalarda kurutma, şekillendirme, ambalajlama:
Sabun kurutma :
Kurutma siloları (ahşap veya paslanmaz çelik), atomizer (sabun cipsi, toz
sabun),
Katkıların katılması :
Karıştırıcılı kazan, melanjör v.b.,
Ekstrüzyon
: Sabun makarnası ve profil çekme, kesme,
Şekillendirme : Şekillendirme
presleri (beher presteki kalıp adedi, dakikadaki vuruş adedi, l sabunun
ağırlığı),
Ambalajlama : Sarma, poşetleme,
kutulama.
Bu ünitelerin saatlik
kapasiteleri eksper heyetince mahallinde yapılacak inceleme ve ölçümler
sonucundaton cinsinden tesbit edilir. Sabun pişirme kazanlarının toplam
kapasitesi ile mukayese edilerek dar boğazteşkil eden ünitenin saatlik
kapasitesi ve eksper heyetinin tesbit edeceği % 70 - % 90 arasında
çalışma verimi esas alınarak yıllık kapasite aşağıdaki şekilde hesaplanır.
K
(ton/yıl)= A (ton/saat) x 24 saat x 300 gün x R
R= % 70-%90
Batch sistemi, otomatik
veya yarı otomatik makinalarla üretilen sabunlar için ihtiyaç maddeleri :
|
|
Banyo-Çamaşır % |
Tuvalet %
|
|
|
Sabunluk yağ
(Don yağı, zeytin yağı, prina yağı, koko yağı, palm çekirdeği yağı, palm
yağı, polm olein yağı, palm stearin yağı, fındık yağı, ayçiçek yağı vb.) |
74 |
83 |
|
|
Sud kostik
(% 100?lük) |
16 |
16 |
|
|
Tuz (ham) |
12 |
12 |
|
|
Esans |
0,7-1,5 |
1-2,2 |
|
|
Esans
stabilizatörleri |
0,3 |
0,4 |
|
|
Sabun boyası |
0,1 |
0,5 |
|
|
Titan
dioksit |
1 |
1 |
|
|
Optik
beyazlatıcılar (tinopal) |
0,2 |
0,4 |
|
|
EDTA |
0,5 |
0,5 |
|
|
Lucidol (Benzoil
peroksit) |
0,1 |
0,1 |
|
|
Hidrojen
peroksit |
2 |
0,2 |
|
|
Antioksidanlar (BHT vb.) |
1 |
2 |
|
|
Lanolin |
1 |
2 |
|
|
Vazelin |
1 |
3 |
|
|
Parafın |
- |
0,5 |
|
|
Sodyum
klorit |
1 |
0,5 |
|
|
Fosforik
asit (% 80?lik) |
0,5 |
0,25 |
|
|
Tasfiye
(ağartma)toprağı |
2 |
2,5 |
|
|
Sodyum
silikat |
1 |
1 |
|
|
CMC (karboksimetil
sellüloz) |
0,3 |
0,3 |
|
|
Magnezyum
sülfat |
0,2 |
0,4 |
|
|
Blankit(sodyum
hidrosülfit) |
0,8 |
0,6 |
|
|
Miristik
Asit |
0,25 |
0,25 |
|
|
Köpük
arttırma ve stabilize maddeleri |
0,5 |
1 |
|
|
Dietilen
glikol |
0,02 |
0,03 |
|
|
Reçine |
5 |
7 |
|
|
Etanol |
0,02 |
0,02 |
|
|
Bakterisit |
3,3 |
2 |
|
|
Stearik asit |
1,3 |
2 |
|
|
Okzalik asit |
0,5 |
1 |
|
|
Potasyum
Hidroksit |
0,05 |
1 |
|
|
Sitrik Asit |
0,5 |
1 |
|
|
Natrosol (Hidroksietilsellüloz) |
0,25 |
0,5 |
|
|
Polibien |
0,5 |
0,5 |
|
|
Yağ
alkolleri |
0,5 |
0,5 |
|
|
Dehydol-TA-25 |
0,5 |
0,5 |
|
|
Deodorize
maddeleri |
1 |
1 |
|
|
Nutrilan |
0,5 |
1 |
|
|
Diğer
kimyasal maddeler ve katkılar |
1 |
1,7 |
|
Not:
Firma talebine göre sabunluk yağlar toplam % 74 ve % 83?ü aşmamak şartıyla
yağ cinslerine göre ayrı ayrı verilebilir.
1.2.
Kontinü sistem:
1.2.1. Sabun pişirme
(sabunlaştırma):
Kontinü sistem,
sabunlaştırma ünitesinin kurucu firmaca garanti edilen saatlik (veya günlük)
kapasitesi, yoksa eksper tarafından saatlik kapasitesi tesbit edilir.
Tesisin 24 saat çalışma zorunluluğu ve eksper heyetinin tesbit edeceği %
70-%90 arasında çalışma verimi dikkate alınarak yıllık kapasite aşağıdaki
şekilde hesaplanır.
K (ton/yıl)= A(ton/saat)
x24 saatx300 gün x R
R= % 70 - % 90
1.2.2. Kurutma,
şekillendirme, ambalajlama (yarı otomatik-otomatik):
Sabun kurutma : Kurutma
siloları (ahşap veya paslanmaz çelik), atomizer (sabun
cipsi, toz sabun),
Katkıların katılması :
Karıştırıcılı kazan, melanjör v.b.,
Ekstrüzyon : Sabun makarnası ve profil çekme, kesme,
Şekillendirme :
Presler(beher presteki kalıp adedi, dakikadaki vuruş adedi, l sabunun
ağırlığı),
Ambalajlama :
Sarma, poşetleme, kutulama.
Bu ünitelerin saatlik
kapasiteleri eksper heyetince mahallinde yapılacak inceleme ve ölçümler
(pişirme-sabunlaştırma ünitesinin 24 saat çalışma zorunluluğu dikkate
alınarak) sonucunda ton cinsinden tesbit edilir, sabunlaştırma ünitesinin
kapasitesi ile mukayese edilerek dar boğaz teşkil eden ünitenin saatlik
kapasitesi ve 0,70-0,90 arasında çalışma verimi esas alınarak yıllık
kapasite aşağıdaki şeklide hesaplanır.
K (ton/yıl)= A (ton/saat)
x 24 saat x 300 gün x R
R= % 70 - % 90
İhtiyaç maddeleri :
|
|
Banyo-Çamaşır % |
Tuvalet % |
|
|
Sabunluk
yağ |
74 |
83 |
|
Sud kostik
(% 100?lük) |
16 |
16 |
|
Tuz (ham) |
12 |
12 |
|
Esans |
0,7-1,5 |
1-2,2 |
|
Esans
stabilizatörleri |
0,3 |
0,4 |
|
Sabun
boyası 0,5 |
0,1 |
0,5 |
|
Titan
dioksit |
1 |
1 |
|
Optik
beyazlatıcılar (tinopal) |
0,2 |
0,4 |
|
EDTA |
0,5 |
0,5 |
|
Lucidol (Benzoil
peroksit) |
0,1 |
0,1 |
|
Hidrojen
peroksit |
2 |
0,2 |
|
Antioksidanlar(BHT vb.) |
1 |
2 |
|
Lanolin
|
1 |
2 |
|
|
Vazelin |
1 |
3 |
|
|
Parafin |
.... |
0,5 |
|
|
Sodyum
krorit |
1 |
0,5 |
|
|
Fosforik
asit (% 80?lik) |
0,5 |
0,5 |
|
|
Tasfiye
(Ağartma) toprağı |
2 |
2,5 |
|
|
Sodyum
silikat |
1 |
1 |
|
|
CMC(karboksimetil
sellüloz) |
0,3 |
|
|
|
Magnezyum
sülfat |
0,2 |
0,4 |
|
|
Blankit
(sodyum hidrosülfit) |
0,8 |
0,6 |
|
|
Miristik
Asit |
0,25 |
0,25 |
|
|
Köpük
arttırma ve stabilize maddeleri |
0,5 |
1 |
|
|
Dietilen
glikol |
0,02 |
0,03 |
|
|
Reçine |
5 |
7 |
|
|
Etanol |
0,02 |
0,02 |
|
|
Bakterisit |
2 |
3,3 |
|
|
Stearik
asit |
1,3 |
2 |
|
|
Okzalik
asit |
0,5 |
1 |
|
|
Potasyum
Hidroksit |
0,05 |
1 |
|
|
Sitrik
Asit |
0,5 |
1 |
|
|
Natrosol (Hidroksietilsellüloz) |
0,25 |
0,5 |
|
|
Polibien |
0,5 |
0,5 |
|
|
Yağ
alkolleri |
0,5 |
0,5 |
|
|
Dehydol-TA-25 |
0,5 |
0,5 |
|
|
Deodorize
Maddeleri |
1 |
1 |
|
|
Nutrilan |
0,5 |
1 |
|
|
Diğer
kimyasal maddeler ve katkılar |
1 |
1,7 |
|
Ayrıca yakıt ve firma talebine göre ambalaj malzemesi hesabı yapılır.
Banyo ve çamaşır sabunu
miktarları ayrı ayrı hesaplandığı takdirde, ihtiyaç maddeleri belirtilen
oranları geçmeyecek şekilde
hesaplanabilir.
Not:
Firma talebine göre sabunluk yağ toplam % 74 ve % 83?ü aşmamak şartıyla yağ
cinslerine göre ayrı ayrı verilebilir.
2.
ARAP SABUNU ÜRETİMİ
Arap sabun pişirme
kazanlarının şekillerine göre hacimleri hesaplanır, sabun yoğunluğu d=1
olduğu ve beher pişirme kazanında 2 gün pişirme l gün boşaltma yapıldığı
hesabıyla 3 günde l şarj yapıldığı, l şarjda kazan hacminin % 85?i kadar
sabun üretilebileceği kabulü ile yıllık kapasite aşağıdaki şekilde
hesaplanır.
K (ton/yıl) = V (m3)
x 1 x 0,85 x 300/3 gün
K (ton/yıl) = V x 85
Yağa nazaran sabun
randımanı % 250?dir.
İhtiyaç maddeleri (Mamul
Üzerinden):
Sabunluk
yağ : % 40
Potas kostik :
% 6,5
Ayrıca
yakıt ve firma talebine göre ambalaj malzemesi hesabı yapılır.
3-
TOZ, KREM VE SIVI
DETERJAN İMALATI KAPASİTE KRİTERİ (B.Y.K. Kararı: 1988/46)
I- Ev tipi, granül
veya katı haldeki deterjan imalatı için kapasite tespiti:
a) Atomizer tesisi olan firmalar
için:
Sıcak hava ile
granülleştirme (atomizer) tesisinin saatteki verimi (A) atomizer tesisi
oluşturan ünitelerin otomatik kantarlarındanatomizasyona giren ve girmeyen
maddeler için tartı süresi ve miktarına göre hesaplanır.
Kapasite: A= satteki verim,
randıman (R) % 85, alınarak 24 saat ve 300 iş günü üzerinden;
K= A x 24 x 300 x 0,85
formülüne göre hesaplanır.
Ambalajlama ünitesinin
atomizer tesisinin kapasitesini karşılayıp karşılamadığı, ambalajlanan kutu
adedi ve ağırlığı dikkate alınarak randıman (R) % 80 kabul edilerek
krometraj ile tespit edilip dar boğaz araştırması yapılarak tesisin
kapasitesi tayin edilir.
Ana ve yardımcı maddelerin
toplam miktarları % 100?ü geçmemek üzere aşağıda belirtilen sınırlar
dahilinde hesaplanır.
|
TOZ DETERJAN (ATOMİZER TESİSİ OLAN): |
|
MADDE ADI |
% |
| LAB
Sülfonik asit tuzu |
% 16-30 |
|
Sodyum tripoli fosfat |
% 16-35 |
|
Sodyum karbonat |
% 10-30 |
|
Sodyum sülfat |
% 7-50 |
|
Sodyum bikarbonat |
% 7-20 |
|
Sodyum perborat |
% 5-25 |
|
Karboksi metil selüloz |
% 1-5 |
|
Optik beyazlatıcı |
% 0,1-1 |
|
Esans |
% 0,1-1 |
|
Para toluen sülfonik asit |
% 0-4 |
| Yağ asitleri |
% 0-10 |
|
Sodyum silikat |
% 0-10 |
|
Sodyum metasilikat |
% 0-20 |
|
Sodyum hidroksit (% 50?lik) |
% 0-10 |
|
Sodyum hipoklorit |
% 0-2 |
|
Enzim |
% 0-0,5 |
|
EDTA |
% 0-5 |
|
Sabun tozu |
% 0-5 |
b) Atomizer Tesisi Olmayan
Firmalar İçin:
Karıştırma ve ambalajlama
ünitelerinin kapasiteleri tespit edilerek hangisinin dar boğaz teşkil ettiği
bulunur. Kurutma, öğütme ve eleme ünitelerinin yeterli olup olmadığı kontrol
edilir.
Hesaplama yapılırken
karıştırma kazanının bir şarjda aldığı miktar ve (faydalı hacim % 80 kabul
edilerek) şarj süresine (B) göre karıştırma kapasitesi (A) bulunur. Yıllık
karıştırma kapasitesi ise günlük çalışma süresi 8 saat, randıman (R) % 80 ve
yılda 300 iş günü çalışılacağı kabul edilerek;
K= A x 8/B x 300 x 0,80
formülüne göre hesaplanır.
Ambalajlama hesabı ise
ambalajın yapılış şekli (elle veya makina ile) dikkate alınarak makine ile
ambalajlamada randıman (R) % 65 kabul edilerek ambalajların ağırlığına göre
günde 8 saat yılda 300 iş günü çalışılacağı kabul edilerek kronometraj ile
tespit edilir.
TOZ DETERJAN ANA VE YARDIMCI HAM MADDE DAĞILIM
YÜZDELERİ (Atomizer tesisi olmayan)
|
MADDE ADI |
% |
| LAB
Sülfonik asit tuzu |
% 16-30 |
|
Sodyum tripoli fosfat |
% 23-35 |
|
Sodyum karbonat |
% 0-25 |
|
Sodyum bikarbonat |
% 0-13 |
|
Sodyum sülfat |
% 0-20 |
|
Sodyum perborat |
% 5-25 |
|
Karboksi metil selüloz |
% 0-3 |
|
Optik beyazlatıcı |
% 0,1-1 |
|
Esans |
% 0,1-1 |
II- Sıvı deterjan
imalatı kapasite kriterleri:
Karıştırıcıların ve doldurma
makinalarının kapasitesi ayrı ayrı tespit edilerek dar boğaz araştırması
yapılır.
Karıştırma kazanlarının
kapasitesi (faydalı hacim % 90) kabul edilerek şarj süresine (B) göre
bulunur.
Yıllık kapasite ise günlük
çalışma süresi 8 saat, randıman (R) % 85 ve yılda 300 gün çalışılacağı kabul
edilerek;
K= A x 8/B x 300 x 0,85
formülüne göre hesaplanır.
Doldurma kapasitesi ise;
dolum makinalarında yapılacak krometraja göre randıman (R) % 85 kabul
edilerek 8 saat ve 300 iş gününe göre hesaplanır.
SIVI DETERJAN ANA VE YARDIMCI HAMMADDE DAĞILIM
YÜZDELERİ
|
MADDE ADI |
% |
| LAB
Sülfonik asit tuzu |
% 15-35 |
|
Trietanolamin |
|
|
Sodyum hidroksit (% 50?lik) |
% 0-15 |
| Üre |
% 0-15 |
| Non iyonik |
% 0-10 |
|
Formalin |
% 0-1 |
|
Esans |
% 0-2 |
|
Sabun tozu |
% 0-2 |
|
Sodyum tripolifosfat |
% 0-2 |
III- Krem deterjan imalatı
kapasite kriteri;
Karıştırıcıların ve doldurma
makinalarının kapasitesi sıvı deretjan imalatında olduğu gibi hesaplanır.
Bulunan kapasiteye göre ana
ve yardımcı hammaddelerin dağılım yüzdeleri:
KREM DETERJAN ANA VE YARDIMCI HAMMADDE DAĞILIM
YÜZDELERİ
|
MADDE ADI |
% |
| LAB
Sülfonik asit tuzu |
% 20-40 |
|
Sodyum tiripoli fosfat |
% 15-30 |
|
Sodyum karbonat |
% 10-20 |
|
Sodyum bikarbonat |
% 10-20 |
|
Karboksi metil selüloz |
% 1-5 |
|
Optik beyazlatıcı |
% 0-1 |
|
Noniyonik |
% 0-5 |
|
Sodyum silikat, alkalin |
% 0-5 |
|
Trietanolamin |
% 0-10 |
|
Üre |
% 0-20 |
|
Esans |
% 0,1-2 |
Ana ve yardımcı maddeler
dağılım yüzdeleri listelerinde yer alan sodyum karbonat ve sodyum bikarbonat
yüzde nispetlerinin toplamını aşmamak kaydıyla kapasiteye boraks ilave
edilebilecektir.
4- KOLONYA İMÂLATHANELERİ:
1.
Kolonya imalinde kullanılan dinlendirme kapları hacimleri tespit
olunur.
Paslanmaz çelik, bakır, alüminyum, cam veya poliester
kaplı malzemelerden yapılmış olabilir. Fenni usullerle imalat yapan
(karıştırma, dinlendirme, süzme ve doldurma cihazları ile mücehhez)
tesislerde dar boğaz araştırması yapılır.
2.
Kolonyanın dinlendirme kabında 20 gün bekletileceği varsayılır
(dinlendirme kabı olmayan tesislerde karıştırıcıda aynı süre bekletileceği
kabul edilir ). Özel soğutma tertibatı bulunan ( -50
C?ye kadar) bu süre 5 gün alınır.
3.
Hesaplanan üretim kapasitesinin % 90?ı kadar alkol ve % 1,5?ğu kadar
uçan yağ ve % 0,5?i kadar da fiksatör ve gerekli ambalaj malzemeleri hesap
edilir.