GRUP: 3116
UN VE UNLU ÜRÜNLER
(B.Y.K. Kararı : 2001/65)
Un fabrikalarında kapasite günde 24 saat, yılda 300 iş günü çalışma esası üzerinden aşağıda belirtilen esaslar dahilinde tespit edilir.
KAPASİTE TESBİTİ:
Tesiste kaç adet vals varsa vals uzunlukları çift yönlü olarak ölçülmek suretiyle toplam vals uzunluğu bulunur.
Örnek: 5 Adet 100 cm. vals boyları olan bir un fabrikasında;
A=Toplam Vals Uzunluğu (iki Yönlü) : 5x100x2=1000cm dir. (Orta Tesis)
Tesisin büyüklüğüne, toplam vals uzunluklarına, birinci kırma valsinin devir/dakika olarak dönme hızına bağlı olarak ve 24 saatte 100 kg buğdayı kırabilecek vals uzunlukları (S) cm olarak aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tesis Durumu |
Küçük Tesis |
Orta Tesis |
Büyük Tesis |
A=Toplam Vals Uzunluğu (iki yönlü) |
0-600cm |
601-1250 cm |
1251-yukarısı |
Vals Topları Dönme Hızları (Devir/dak) |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
0-400 |
401-550 |
551-yukarısı |
S (cm) |
3,0 |
2,5 |
2,0 |
2,5 |
2,0 |
1,5 |
2,0 |
1,5 |
1,0 |
Kapasite = (A / S) x 100 x 300 x R / 1000 = Ton/yıl buğday kırma
R (İşletme randımanı) = % 80-95 arasıdır. İşletmenin mükemmeliyetine göre seçilir.
79-81 randımanlı un öğüten bir fabrikada buğday kırma kapasitesi bulunduktan sonra bunun % 20’si kepek, % 80’i un kabul edilir. İrmik çalışıldığı takdirde oranı belirtilir. Un fabrikalarında fire % 5 olduğuna göre, kırma kapasitesine göre tespit edilen yıllık buğday ihtiyacına % 5 fire ilavesiyle yıllık buğday ihtiyacı bulunur.
Buğday = K x 1.05
Un = K x 0.80
Kepek = K x 0.20
1. kırma valsi ile 2. kırma valsi arasına konan valek, kırıcı fan v.b. gibi ara makinaların kapasiteyi etkilediği eksper heyeti tarafından belirlenirse, hesaplama ile bulunan miktara en fazla % 15 ilave yapılabilir. Bu durum kapasite raporunda açıkca belirtilir.
NOT 1- Makina ve tesisat tablosunda, tesiste mevcut valslerin top adetleri, vals uzunlukları, devirleri ve motor güçlerinin ayrı ayrı belirtilmesi şarttır. Ayrıca eleklerin adetleri, katları, seperatörleri sepiratörler, taş ayırıcı ve yıkayıcılar, tavlama siloları ile diğer makina ve tesisat özellikleriyle beraber belirtilmelidir.
NOT 2- Un çuvalları için her firma değişik ambalaj ağırlıkları kullanmaktadır (71,5 kg, 50 kg, 36 kg, 30 kg vb.). eksper heyeti tarafından firmanın piyasaya arzettiği un çuvalı ağırlıkları ile toplam satış içindeki yüzde miktarları tespit edilerek, çuval ihtiyacı buna göre belirlenir. Ayrıca yan ürünler (kepek, razmol, bonkalite) için ambalaj maddesi de yukarıda belirtilen esaslara göre hesaplanır. Ayrıca 50 ton buğday için 1 m2 naylon veya tel eleklik kullanılır.
Çeltik fabrikalarında kapasite, paddi ve parlatma makinalarında kronometraj yapılarak bulunur.
KAPASİTE HESABI
K (ton/yıl) = İşlenen Çeltik (ton/saat) x 8 saat x 300 gün çeltik
Çeltiğe nazaran % 20 kavuz ; % 15 kepek hesap edilir.
Pirinç miktarı = K x 0.65 dir.